Sapanca ’ya gelmek kolay. Gölü bulursunuz, kahvaltıyı bulursunuz, bungalovu da bulursunuz. Asıl mesele Sapancalı ile iki lafın belini kırmaktır. Çünkü burada yüzüne bakıp doğrudan “olmaz” demenin de, “olur” deyip hiç oralı olmamanın da kendine has bir adabı vardır. İlçemize yolu düşenlere, Sapancalıyla biraz daha kolay anlaşabilmeleri için küçük bir iletişim rehberi.
Bu yazımızda, Sapanca ’ya gelen günübirlikçilere yerel halkla iki lafın belini kırmasını sağlayacak sihirli bir kelimeyi anlatacağız.
O kelimenin adı:
“Hee.”
Evet, yanlış okumadınız.
Hee.
Turizm rehberlerinde yazmaz.
Okulda öğrenilmez.
Sözlüklerde bulamazsınız.
Ama Sapanca ’da söylersiniz,
karşınızdaki sizi anlar.
Bazen “evet”,
bazen “anladım”,
bazen “öyle mi?”,
bazen de:
“Anlat, seni dinliyorum.”
demektir.
Üstelik tonlaması da önemlidir:
Hee. → Anladım.
Hee? → Bir daha söyle.
Heee! → Ha, şimdi anladım.
Hee ya… → Doğru söylüyorsun.
Kısacası “hee”, Sapanca Türkçesinin en nazik:
“Şimdilik sana hayır demeyeyim.”
ifadesidir.
…
Sapanca ’nın kültürü birbirimize karışa karışa oluştu.
Karadeniz’den bir ses geldi.
Kafkasya’dan bir yemek.
Balkanlardan bir türkü.
Anadolu’dan bir kelime…
Hepsi birbirine karıştı.
Kimse dönüp:
“Bu nereden geldi?”
diye sormadı.
“Hee…” deyip hayatına kattı.
Yıllar geçti.
Birinin getirdiği, diğerinin hayatına girdi.
Sonra bir gün:
“Bu kimin?”
diye sormak da anlamsızlaştı.
Çünkü cevap artık belliydi:
“Bizim.”
…
Eskiden “hee” nin karşısında bir insan vardı.
Yüzü vardı.
Sesi vardı.
Bakışı vardı.
Birinin keyfi yoksa,
“Bir şeyin mi var?” demeden anlardınız.
Birinin hastalığını sosyal medyadan değil,
kapısını çalarak öğrenirdiniz.
Çünkü insan kelimeyi değil,
kelimenin arkasındaki insanı anlardı.
Bu yüzden bir “hee” çoğu zaman yeterdi.
Uzun cevaplara gerek kalmazdı.
Karşındaki seni görüyorsa,
iki harf bile koca bir cümleye dönüşürdü.
Hee…
…
O yüzden mesele aslında “hee” değil.
Mesele birbirimizi nasıl dinlediğimiz.
Aynı mahallede nasıl yaşadığımız.
Farklı hikâyelerin nasıl aynı hikâyeye dönüştüğü.
Bir selamla.
Bir sofrayla.
Bir kapı çalmakla.
Bir “geçmiş olsun” demekle.
Ve bazen sadece:
“Hee…”
demekle.
…
Sayın günübirlikçiler,
Bir gün Sapanca ’da bir “hee” duyarsınız.
Bir kahvenin önünde…
Bir evin kapısında…
Bir yaşlının dilinde…
İki küçücük harf deyip geçmeyin.
İçinde biraz çocukluk,
biraz komşuluk,
biraz göç,
biraz eski Sapanca vardır.
Ve en çok:
İnsan vardır.
Çünkü insanın yaşadığı yer yalnızca toprağı değildir.
Sesidir.
Kelimeleridir.
Hatırladığı yüzleridir.
Ve bazen…
“Hee.”
Sapanca ’nın en kısa kelimelerinden biri olsa da,
aslında en uzun hikâyelerinden biridir.
3 Yorum
Çok güzel bir yazı he?
Yine yaptın yapacağını he.
Kaleminize sağlık . Sapancalı olarak okurken insanın yüzünde ister istemez bir tebessüm oluşuyor. Çünkü “hee” gerçekten de bizim için sadece bir kelime değil. Bazen bir bakışın, bazen bir baş sallamanın, bazen de uzun uzun anlatmaya gerek kalmadan “anladım seni” demenin karşılığı.
Bizim buralarda insanın ne dediğinden çok nasıl dediği de önemlidir. “Hee” dersin; karşıdaki bazen cevabını, bazen niyetini, bazen de gönlünü anlar. 😄
Bir de bence yazına şunu eklemek çok yakışır: Sapanca’nın güzelliği sadece gölünde, doğasında, yaylasında değil; insanının dilinde ve birbirine hitabında da saklıdır. Dışarıdan gelen biri için sıradan bir kelime olan “hee”, burada çocukluğumuzdan, komşuluğumuzdan, kahvehanelerden, kapı önü sohbetlerinden bir parça taşıyor.
Belki de yıllar içinde çok şey değişti ama “hee” hâlâ yerinde duruyor. Çünkü bazı kelimeler sözlükte değil, insanların hafızasında yaşar.
Hee… ne diyeyim, güzel yazmışsın. 😄